COSME

Program za konkurentnost preduzeća (engl. COSME – EU programme for the Competitiveness of Enterprises and Small and Medium-sized Enterprises) finansira aktivnosti koje za cilj imaju podizanje konkurentnosti, osnivanje i rast MSP.

Svrha programa COSME je da se kreiraju sistemski mehanizmi podrške sektoru MSP i smanje barijere koje organičavaju rast i razvoj preduzeća. U skladu s tim, osnovni ciljevi programa su:

  • Poboljšati okvirne uslove za konkurentnost preduzeća i obezbijediti povoljno okruženje za rast i razvoj MSP kroz pojednostavljenje administrativnih procedura;
  • Promocija i razvoj preduzetničke kulture;
  • Poboljšati pristup finansijama;
  • Olakšati izlazak MSP na strana tržišta.

COSME je namijenjen MSP orijentisanim na rast, inovacije i internacionalizaciju poslovanja, te su u tu svrhu planirana sredstva u iznosu 2,3 milijarde evra za period 2014-2020.

Iako primarno fokusiran na MSP i preduzetnike, program podržava i nacionalne, regionalne i lokalne organizacije koje se bave podsticajem, promocijom i razvojem preduzetništva i preduzetničke kulture, kroz podršku oblikovanju politika za poboljšanje okvirnih uslova za konkurentnost preduzeća. Ovim programom se podržava rad radnih grupa, izrada studija i analiza, te organizovanje konferencija, radionica i tematskih stručnih skupova.

Olakšavanje pristupa finansiranju MSP

Finansijski instrumenti EU namjenjeni su preduzećima (MSP) u različitim etapama njihovog životnog ciklusa. Za ovu aktivnost koriste se dva finansijska instrumenta: Kreditne garancije i Fond rizičnog kapitala za rast.

U okviru instrumenta Kreditne garancije, program COSME finansira garancije i kontra- garancije izdane od strane finansijskih institucija i posrednika (banke, kreditne organizacije, lizing kuće i dr.) kako bi se MSP olakšao pristup izvorima sredstava. Garancije za kredite MSP iznose do 150.000 evra.

Kroz instrument Fond rizičnog kapitala za rast, COSME finansira fondove rizičnog kapitala i mezanin finansiranja za razvoj i rast MSP, a posebno ona preduzeća koja žele poslovanje proširiti izvan granica svoje zemlje.

 Koga kontaktirati radi prijave za finansiranje i/ ili zahtjeva za savjet?

MSP i preduzetnici koji žele da se prijave za finansiranje treba da kontaktiraju nekog od posrednika. Kontakt podaci finansijskih institucija koje obezbjeđuju finansiranje podržano od strane COSME, HORIZON 2020, ili drugih EU finansijskih instrumenata, dostupni su na portalu Access to Finance.

Evropska mreža preduzetništva (EEN) je takođe tu kako bi poslovnim subjektima obezbijedila savjet i pomoć o EU finansiranju i ostalim vidovima finansijske podrške.

Finansijski posrednici koji žele da postanu posrednici za ove instrumente mogu podnijeti prijave prema Evropskom investicionom fondu (European Investment Fund – EIF) do 30. septembra 2020.godine.

Obavještenja o pozivima koji će izvjesno biti objavljeni u budućnosti

Za upravljanje COSME programom odgovorna je Evropska komisija, dok je realizacija povjerena Izvršnoj agenciji za konkurentnost i inovacije (EASME), a realizacija finansijskih instrumenata Evropskom investicionom fondu.

Generalni direktorati Evropske komisije objavljuju Godišnji program rada obično krajem godine. U ovim programima date su indikacije o svim temama koje će biti obuhvaćene pozivima za podnošenje prijedloga, ili pozivima na tendere u narednoj godini. Najnoviji program rada, finansijske odluke i dokument mjera podrške za COSME dostupni su na sljedećim veb stranicama: http://ec.europa.eu/growth/smes/cosme/index_en.htm.

Primjeri poziva za podnošenje prijedloga za MSP

Poziv „Design-based consumer goods for SMEs” –  namijenjen MSP koja su već realizovala inovacije, ali im je potrebna podrška za proširivanje i njihovo plasiranje na tržište. Za učešće u  pozivu potrebno je formirati konzorcijum, čiji nosilas mora da bude MSP, a ostali partneri mogu biti: univerziteti i obrazovne institucije, istraživačke organizacije, relevantne usluge podrške, druga MSP, ili druga pravna lica.

HORIZON 2020

HORIZON 2020 je program EU namijenjen za istraživanje i inovacije za period od 2014-2020. godine, a objedinjuje aktivnosti Sedmog okvirnog programa, određene aspekte programa konkurentnosti i inovacija i EU doprinos Evropskom institutu za inovacije i tehnologiju.

Namjena programa HORIZON 2020 je da doprinese ostvarivanju ciljeva ključnih strateških dokumenata EU u vezi sa istraživanjem, tehnološkim razvojem i inovacijama, „Evropa 2020“ i „Unija inovacija“ (engl. Innovation Union), te izgradnji Evropskog istraživačkog prostora (engl. European Research Area).

Misao vodilja ovog okvirnog programa je da ponudi rješenja i odgovor na privrednu krizu, investiranje u buduće poslove i razvoj, rješavanje pitanja građana EU o njihovoj materijalnoj bezbjednosti, opštoj bezbjednosti i životnoj sredini, kao i jačanje globalne pozicije EU u istraživanjima, inovacijama i tehnologijama.[1]

Važan dio HORIZON 2020 predstavljaju i Evropski institut za inovacije i tehnologiju i aktivnosti Zajedničkog istraživačkog centra.

Struktura programa HORIZON 2020 zasniva se na tri glavna prioriteta:

  • „Izvrsna nauka“ (engl. Excellent Science);
  • „Industrijsko vođstvo“ (engl. Industrial Leadership)  i
  • „Društveni izazovi“ (engl. Societal Challanges).

U ovom programu pojam inovacija nije ograničen samo na komercijalno uvođenje novih ili znatno poboljšanih proizvoda i usluga, već uključuje i druge oblike inovacija kao što su: društvene inovacije, inovativni sistemi i usluge, pilot projekti, podsticanje potražnje kroz javne nabavke, izrada specifikacija za nove standarde, podsticajne nagrade, tržišne replikacije, inovativni poslovni modeli i partnerstva.

Za okvirne programe partnerstvo je dugo vremena jedan od glavnih mehanizama upravljanja programima. U HORIZON 2020 posebno se podstiče javno-privatno partnerstvo kroz Zajedničke tehnološke inicijative (engl. Joint Technology Inititatives)  i druge formalne strukture.

To se čini i kroz javno – privatna partnerstva, ERANET šeme koje pružaju podršku koordinaciji nacionalnih programa država članica dopunjavanjem pojedinih područja i aktivnosti putem zajedničkih nastupa, kao i kroz podršku putem zajedničkog programiranja (engl. Joint Programming) između zemalja članica EU, ali tek kada se ispune svi uslovi i finansijske obaveze zemalja učesnica i privatnih partnera.

Evropska inovativna partnerstva (engl. The European Innovation Partnership) usmjerena su na rješavanje tehničkih, pravnih i operativnih prepreka u inovativnom procesu u Evropi uz istovremeno postavljanje čvrstih veza između ponude i tražnje za određenim inovativnim proizvodima, uslugama i sistemima. Ova partnerstva su jedan od instrumenata koordinacije sa politikama i programima EU.

Pojednostavljena pravila učestvovanja, širi pristup za sve oblike inovacija, širi pristup za sve regije EU gdje je finansijska podrška prilagođena kao dopuna za strukturne fondove, kao i širi pristup za međunarodne partnere sa strateškim inicijativama uz međusobnu korist partnera, omogućavaju zajedničke aktivnosti između različitih dijelova HORIZON 2020. Međunarodna saradnja je ključna za rješavanje mnogih ciljeva programa HORIZON 2020, a glavni fokus saradnje je na industrijalizovanim i snažno rastućim državama, zemljama članicama i susjednim zemljama, kao i zemljama u razvoju. Nastojaće se povećati saradnja na regionalnom i multilateralnom nivou. HORIZON 2020 doprinosi dovršavanju izgradnje Evropskog istraživačkog prostora kao jedinstvenog tržišta znanja, istraživanja i inovacija koje omogućava istraživačima, istraživačkim institucijama i poslovnim subjektima da slobodno cirkulišu i međusobno sarađuju kroz takmičenje za izvrsnost.

Brojne aktivnosti programa HORIZON 2020 imaju direktan uticaj na izgradnju Evropskog istraživačkog prostora, posebno kroz porast podrške prioritetima kao što su mobilnost, unapređenje istraživačkih karijera, transfer znanja, učenje politika, jačanje saradnje između država članica i privatnog sektora sa ciljem efikasnijeg investiranja, etičkim pitanjima i pristupu rezultatima istraživanja.

Program HORIZON 2020 je snažan zamajac preduzećima i institucijama koje imaju razvojno-istraživačku komponentu jer, ne samo da olakšava finansiranje istraživačkih projekata, nego olakšava i podstiče saradnju između institucija i preduzeća i transfer tehnologija i znanja.

Kroz program HORIZON 2020 podstiču se aktivnosti u vezi sa inovacijama preduzeća. Cilj je napraviti integrisani sistem finansiranja koji će pokriti sve aktivnosti u vezi sa inovacijama i istraživanjem, a koje su do sada bile finansirane kroz više programa, uključujući i CIP program.

[1] URL: http://ec.europa.eu/programmes/horizon2020/en/what-horizon-2020, datum pristupa: 21.06.2016.

SME INSTRUMENT

Instrument za MSP pruža podršku MSP koja razvijaju inovativne ideje sa velikim potencijalom. Podrška koja se pruža kroz Instrument za MSP obuhvata potpuni inovacijski ciklus od tri faze, koji je nadopunjen mentorskim uslugama i savjetovanjem, prije svega kroz EEN.

Prva faza Instrumenta uključuje studiju izvodljivnosti koja ima za cilj da potvrdi praktičnu, kao i ekonomsku isplativost inovativne ideje ili koncepta, sa značajnim doprinosom industrijskom sektoru u kojem je predstavljena (novi proizvodi, procesi, dizajn, usluge i tehnologije ili nove tržišne primjene postojećih tehnologija). Visina sufinansiranja u ovoj fazi je do 70% ukupno prihvatljivih troškova i maksimalno 50.000 evra, a trajanje projekata je u prosjeku šest mjeseci.

U drugoj fazi Instrumenta podržavaju se inovativni projekti koji se bave specifičnim izazovima i koji pokazuju visok potencijal u smislu konkurentnosti i rasta preduzeća, definisan u strateškom planu. Prihvatljive aktivnosti u drugoj fazi uključuju demonstraciju, testiranje, izradu prototipa, upravljanje, skaliranje, minijaturizaciju, dizajn itd. a sve s ciljem usmjeravanja inovativne ideje (proizvoda, procesa, usluge) na industrijsku proizvodnju i spremnost za uvođenje na tržište, gdje može biti uključeno i istraživanje. Predloženi projekti u drugoj fazi moraju uključivati početni plan za komercijalizaciju.

U trećoj fazi preduzeća mogu imati koristi od indirektnih mjera podrške, kao što je podrška putem saradnje sa nekim od fondova rizičnog kapitala.

Tokom prve i druge faze Instrumenta za MSP, aplikantima su na raspolaganju besplatne usluge savjetovanja kroz EEN.